Wybór najkorzystniejszej oferty


Projektowane przepisy w odniesieniu do sposobu kształtowania kryteriów oceny ofert dla celów prowadzonego postępowania odzwierciedlają postanowienia art. 67 dyrektywy 2014/24/UE oraz art. 82 dyrektywy 2014/25/UE.

Stosownie do brzmienia art. 239 i art. 240 ustawy, zamawiający będzie wybierał najkorzystniejszą ofertę na podstawie kryteriów oceny ofert określonych w dokumentach zamówienia, przy czym jako najkorzystniejsza oferta będzie uznawana oferta przedstawiająca najkorzystniejszy stosunek jakości do ceny lub kosztu albo oferta z najniższą ceną lub kosztem. W aspekcie oceny ofert powinno to prowadzić do takiego doboru kryteriów oceny ofert, które umożliwią wybór najkorzystniejszej oferty z uwzględnieniem aspektu jakościowego.

Ponadto, podobnie jak zostało to ujęte w dotychczas obowiązujących przepisach, kryteria oceny ofert muszą być opisane w sposób jednoznaczny i zrozumiały oraz nie mogą pozostawiać zamawiającemu nieograniczonej swobody wyboru najkorzystniejszej oferty, a więc dowolności w ocenie ofert, czego wyrazem jest w szczególności obowiązek wskazania przez zamawiającego kryteriów, którymi będzie posługiwał się przy ocenie ofert, w ogłoszeniu o zamówieniu.

W art. 241 ustawy utrzymana została dotychczasowa zasada odnosząca się do formułowania kryteriów oceny ofert, zgodnie z którą kryteria te nie mogą dotyczyć właściwości wykonawcy, w szczególności jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej a także zasada powiązania kryteriów oceny ofert z przedmiotem zamówienia bez względu na to w jakim aspekcie to powiązanie wystąpi oraz bez względu fazę, w jakiej przedmiot zamówienia będzie się znajdował tj. bez względu na to czy kryterium to będzie dotyczyło np. samego zakupu produktu, czy użytkowania czy też jego utylizacji. Mając na względzie podział kryteriów oceny ofert na cenowo-kosztowe oraz jakościowe, przy określaniu tych ostatnich za wątpliwe w kontekście powiązania z przedmiotem zamówienia należałoby uznać takie kryteria, które nie odnoszą się do jakości świadczenia wykonawcy jak np. kryterium odnoszące się do terminu zapłaty przez zamawiającego wynagrodzenia wykonawcy.

Z motywu 90 i 92 preambuły do dyrektywy 2014/24/UE oraz motywu 95 i 97 do dyrektywy 2014/25/UE wynika, że zamawiający powinny umożliwić wykonawcom otrzymywanie wystarczających informacji na temat kryteriów i warunków, które zostaną zastosowane przy podejmowaniu decyzji o udzieleniu zamówienia a wybrane kryteria powinny zapewniać możliwość efektywnej i uczciwej konkurencji, a także powinny im towarzyszyć rozwiązania, które pozwalają na skuteczną weryfikację informacji przedstawianych przez oferentów.

W przypadku wyboru najkorzystniejszej oferty przy zastosowaniu różnych kryteriów oceny ofert kryteriami oceny ofert będą cena albo koszt wraz z innymi kryteriami ogólnie nazwanymi jakościowymi. Przykładowe zakresy, do których mogą odnosić się jakościowe kryteria oceny ofert, są określone w art. 242 projektu ustawy analogicznie jak w dotychczas obowiązującym przepisie art. 91 ust. 2 ustawy Pzp. Wymaga podkreślenia, że przewidziana w art. 242 projektu ustawy możliwość zastosowania kryterium oceny ofert odnoszącego się do organizacji, kwalifikacji zawodowych i doświadczenia osób wyznaczonych do realizacji zamówienia, jeżeli mogą one mieć znaczący wpływ na jakość wykonania zamówienia, podobnie jak w dotychczasowym stanie prawnym, ma charakter przedmiotowy, odnoszący się do jakości usługi oferowanej przez wykonawcę i nie narusza ogólnej zasady dotyczącej zakazu odnoszenia kryteriów oceny ofert do właściwości wykonawcy.

Tak jak dotychczas, na podstawie art. 245 projektu ustawy, zamawiający będzie miał możliwość wyboru jako kryterium oceny ofert kryterium kosztu przy wykorzystaniu podejścia opartego na efektywności kosztowej, takiego jak rachunek kosztów cyklu życia. Pojęcie rachunku kosztów cyklu życia oznacza wszystkie koszty ponoszone w trakcie cyklu życia robót budowlanych, dostaw lub usług. Obejmuje koszty wewnętrzne, ponoszone przez zamawiających lub innych użytkowników, takie jak koszty zużycie energii, materiałów eksploatacyjnych, koszty utrzymania, koszty demontażu i recyklingu. Ponadto, rachunek kosztów cyklu życia może obejmować koszty przypisane ekologicznym efektom zewnętrznym związane z produktem, usługą lub robotami budowlanymi na przestrzeni ich cyklu życia, np. koszty emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń oraz inne koszty łagodzenia zmiany klimatu. Projektodawca nie narzucił obowiązku uwzględniania wszystkich kosztów w ramach rachunku cyklu życia, umożliwiając bardziej elastyczne podejście do liczenia kosztów cyklu życia w zależności od przedmiotu zamówienia oraz opracowanej metodologii. Sama koncepcja rachunku kosztów cyklu życia pozwala nie tylko na określenie ekonomiki zakupu produktu, ale również na finansową wycenę wpływu produktu na środowisko, przy czym zewnętrzne koszty środowiskowe są ujmowane w rachunku LCC o ile można określić i zweryfikować ich wartość pieniężną. Zastosowanie rachunku kosztów cyklu życia wymaga od zamawiającego uszczegółowienia zakresu informacji wymaganych od wykonawców oraz wskazania metody szacowania wartości kosztów. Ustawa nie określa jednej metodologii szacowania kosztów cyklu życia dla wszystkich rodzajów zamówień. Zamawiający mogą zdecydować się na wykorzystanie jednej z istniejących już na rynku metodologii lub wypracować własną metodologię, która mogą stosować na potrzeby określonego zamówienia, określonych typów zamówień lub wszystkich udzielanych przez siebie zamówień. W przypadku jednak wprowadzenia obowiązkowej wspólnej metody kalkulacji kosztów cyklu życia na mocy unijnego aktu ustawodawczego przyjętego w określonej dziedzinie, zamawiający będą mieli obowiązek stosowania jej w ramach postępowania przetargowego. Dotychczas, na szczeblu unijnym została wypracowana tylko jedna taka metodologia – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/33/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 120, z 15.05.2009, str. 5) wprowadziła obowiązek uwzględniania aspektów środowiskowych w zamówieniach na zakup pojazdów transportu drogowego.

Ustawa podobnie jak dyrektywy dopuszcza również możliwość wyboru najkorzystniejszej oferty jedynie w oparciu o kryterium ceny albo kosztu (art. 242 projektu ustawy). Nie oznacza to, że w takich przypadkach zamawiający rezygnują z aspektu jakościowego zamówienia, który powinien w takich przypadkach wynikać ze specyfikacji technicznych lub warunków realizacji zamówienia określonych w dokumentach zamówienia.

W związku z tym, że dyrektywa 2014/24/UE w art. 67 ust. 2 i dyrektywa 2014/25/UE w art. 82 ust. 2 stwarzają państwom członkowskim możliwość ograniczenia zastosowania kryterium ceny albo kosztu jako jedynego kryterium udzielenia zamówienia do określonych kategorii zamawiających lub określonego rodzaju zamówień, w art. 246 projektu ustawy skorzystano z tego uprawnienia przez wprowadzenie, podobnie jak miało to miejsce w dotychczas obowiązujących przepisach, ograniczenia w zakresie korzystania wyłącznie z kryterium cenowego w odniesieniu do zamówień udzielanych przez zamawiających publicznych i ich związki. Zamawiający ci z zasady nie będą stosować kryterium ceny jako jedynego kryterium oceny ofert albo kryterium o wadze przekraczającej 60%, z wyjątkiem przypadków, w których określą oni w opisie przedmiotu zamówienia wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia. Zasada określona art. 246 projektu ustawy nie będzie miała zatem zastosowania do zamawiających sektorowych oraz zamawiających udzielających zamówień w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa.

Zawarte w ustawie rozwiązania prawne w zakresie wyboru najkorzystniejszej oferty wpisują się w potrzebę zapewnienia bardziej efektywnego prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. W tym celu w art. 252 została przewidziana podstawowa zasada, iż zamawiający ma dokonywać wyboru najkorzystniejszej oferty w terminie związania ofertą, który został określony w dokumentach zamówienia, a więc maksymalnie w terminie 90 albo 120 dni od dnia upływu terminu składania ofert. Upływ terminu związania ofertą nie będzie stanowił podstawy do odrzucenia oferty wykonawcy, którego oferta otrzymała najwyższą ocenę, o ile wykonawca ten wyrazi pisemną zgodę na wybór jego oferty w okolicznościach upływu terminu związania ofertą. W sensie cywilistycznym wyrażenie zgody przez wykonawcę będzie równoznaczne ze złożeniem przez niego nowej oferty o tożsamej treści jak oferta, którą wykonawca był dotychczas związany. W przypadku braku wyrażenia zgody przez wykonawcę, zamawiający będzie miał obowiązek zwrócenia się o wyrażenie takiej zgody do kolejnego wykonawcy, którego oferta otrzymała w kolejności najwyższą ocenę. Gdy kolejny wykonawca wyrazi zgodę na wybór jego oferty, zamawiający nie będzie musiał dokonywać ponownej oceny ofert opierając się na przeprowadzonej już ocenie, niemniej będzie mógł taką ocenę ponownie przeprowadzić, jeżeli uzna to za potrzebne. Proponowane rozwiązanie pozwoli na uniknięcie ryzyka unieważniania postępowań o udzielenie zamówienia i umożliwi zawieranie umów w sytuacjach, gdy nie było możliwe dokonanie wyboru oferty najkorzystniejszej w terminie związania ofertą.

Natomiast, stosownie do art. 253 ustawy, wszyscy wykonawcy, którzy złożyli oferty, powinni otrzymać niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty informacje o wybranej ofercie i wykonawcy, który ją złożył, oraz o wykonawcach, których oferty zostały odrzucone, wraz z uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Informacje te powinny być udostępnione także na stronie internetowej prowadzonego postępowania, chyba, że ich ujawnienie byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

Wprowadzane do ustawy przepisy w zakresie obowiązków informacyjnych zamawiającego wdrażają art. 55 dyrektywy 2014/24/UE oraz art. 75 dyrektywy 2014/25/UE.


stat4u