Konkurs


Projekt ustawy zmodyfikował w sposób istotny dotychczasową regulację dotyczącą konkursu. Asumptem do zmian była relatywnie niewielka popularność tego alternatywnego instrumentu udzielania zamówienia wśród zamawiających.

Konkurs został zdefiniowany w art. 7 pkt 8 projektu ustawy, gdzie stwierdzono, że pod pojęciem konkursu, należy rozumieć przyrzeczenie publiczne, w którym przez publiczne ogłoszenie zamawiający przyrzeka nagrodę za wykonanie i przeniesienie prawa do wybranej przez sąd konkursowy pracy konkursowej. Konkurs ma być organizowany przez zamawiającego w celu wyboru pracy konkursowej o charakterze twórczym, dotyczącej, w szczególności planowania przestrzennego, projektowania urbanistycznego, projektowania architektoniczno-budowlanego, przetwarzania danych, projektowania z zakresu informatyki, zamierzenia innowacyjnego. Zakres przedmiotowy konkursu jest katalogiem otwartym, a wskazane powyżej elementy mają charakter przykładowy. W art. 325 ustawy podkreślono jednakże, że przedmiotem konkursu może być szeroko rozumiane projektowanie z zakresu informatyki. Konkurs będzie mógł być także wykorzystywany przez zamawiającego do uzyskania planów dotyczących inżynierii finansowej, które umożliwiłyby optymalizację wsparcia dla MŚP.

Przepisy dotyczące konkursu umiejscowiono w dziale IV. Konieczne stało się zatem precyzyjne określenie, które przepisy innych działów stosuje się do konkursu, a których się nie stosuje. Przepisy działu I (przepisy ogólne) zasadniczo obowiązują w konkursie bezpośrednio, z wyłączeniem przepisów dotyczących wykonawców, komisji przetargowej, zespołu zamawiającego oraz z modyfikacją jednej z zasad udzielania zamówień. Informacje o planowanych postępowaniach nie będą dotyczyły konkursu. Do konkursu nie stosuje się przepisów działu II dotyczących zamówień powyżej progów unijnych, chyba że poszczególne przypisy konkursowe wprost się do przepisów działu II odwołują. Oznacza to, że nie znajdą wprost zastosowania reguły dotyczące np. kwalifikacji podmiotowej wykonawców, trybów udzielania zamówień, ustalenia warunków zamówienia, itd. Do konkursu znajdą zastosowanie natomiast przepisy dotyczące zamówień sektorowych i zamówień w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa oraz przepisy wprowadzające środki ochrony prawnej.

Zgodnie z projektem ustawy, przewiduje się konkurs: (1) z nagrodami pieniężnymi lub rzeczowymi lub, (2) gdzie nagrodą będzie zaproszenie autora lub autorów wybranych prac konkursowych do negocjacji odpowiednio w trybie zamówienia z wolnej ręki lub negocjacji bez ogłoszenia w celu wykonania usługi na podstawie wybranej pracy konkursowej, a ponadto uczestnicy konkursu będą mogli otrzymać nagrody pieniężne lub rzeczowe. Istotną zmianę względem przepisów dotychczasowych przewidziano w konkursie z nagrodą w postaci zaproszenia do negocjacji. W przypadku, gdy zamawiający przewiduje taką nagrodę – przedmiotem zamówienia będzie wykonanie usługi na podstawie tej pracy konkursowej, a nie jak było dotychczas tylko uszczegółowienie pracy konkursowej (art. 111 ust. 2 ustawy Pzp).

Projekt ustawy wprowadza istotne novum jakim jest obowiązek uprzedniego przeprowadzenia konkursu, jeżeli zamawiający zamierza udzielić zamówienia na usługi projektowania architektonicznego lub architektoniczno-budowlanego. Zamówienie na usługę projektu architektonicznego lub architektoniczno-budowlanego poprzedzone będzie konkursem, jeżeli w zamierzeniu zamawiającego projekt ma zawierać rozwiązania twórcze w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1231). Nie każde zatem zamówienie na dokumentację projektową będzie musiało być poprzedzone konkursem na wykonanie projektu. Dotyczy to w szczególności zamówień na przygotowanie dokumentacji projektowej zwykłych obiektów liniowych, np. dróg lub przygotowanie projektów branżowych np. w branży wod-kan. Obowiązkiem przeprowadzenia konkursu nie będą także objęte zamówienia planowane do udzielenia w formule zaprojektuj i wybuduj, gdyż zamówienie takie stanowi roboty budowlane, a nie usługę.

Art. 325 ust. 3 ustawy wprowadza istotne wyłączenia względem obligatoryjnego konkursu. Zamawiający nie będzie miał obowiązku przeprowadzania konkursu w sytuacji, gdy przedmiotem zamówienia na usługę jest zamówienie sektorowe lub zamówienie klasyczne o wartości mniejszej niż progi unijne. Obowiązek przeprowadzenia konkursu będzie wyłączony również, jeśli zamawiający zdecyduje się w zamówieniu publicznym przedstawić swoje zamierzenia i oczekiwania wykonawcom w procedurze negocjacyjnej. Zatem udzielenie zamówienia na usługi projektowania architektonicznego lub architektoniczno-budowlanego w trybie negocjacji z ogłoszeniem i dialogu konkurencyjnego powoduje wyłączenie obowiązku poprzedzania takich zamówień konkursem. Z przyczyn celowościowych wyłącza się także takie zamówienia na usługi, które spełniają przesłanki pozwalające na udzielenie ich w trybie negocjacji bez ogłoszenia lub zamówienia z wolnej ręki.

            Przepisy dotyczące zasad konkursowych stosuje się odpowiednio, przy czym ograniczono stosowanie zasady jawności postępowania, jeśli jawność mogłaby naruszyć istotne reguły konkursowe (tj. anonimowość prac konkursowych). Nowe przepisy w większym niż dotychczas stopniu pochylają się nad zagadnieniem udostępniania prac konkursowych w trakcie trwania konkursu i po jego zakończeniu. Jak wynika z art. 328 ustawy zamawiający udostępnia wyłącznie nagrodzone prace konkursowe i to dopiero po rozstrzygnięciu konkursu. Na podstawie art. 358 ustawy prace konkursowe, które nie zdobyły nagrody nie zostają udostępniane, co więcej zamawiający, na wniosek uczestnika konkursu, który taką pracę złożył, zwraca złożoną przez niego pracę konkursową.

Projekt ustawy w zakresie, w jakim dotyczy (1) niezależnego sądu konkursowego oraz jego zadań, (2) przepisów dotyczących uczestników konkursu – zasadniczo powtarza dotychczasowe przepisy ustawy Pzp. Bez zmian pozostaje obowiązek dla zamawiającego sporządzenia i przeprowadzenia konkursu w oparciu o przygotowany przez siebie regulamin, który publikuje wraz z zaproszeniem do konkursu. Obligatoryjny zakres regulaminu został jednak uzależniony od typu konkursu, tj. jeżeli zamawiający zdecyduje o przeprowadzeniu konkursu, w którym nagrodą będzie zaproszenie do negocjacji – ciążyć będą na nim dodatkowe obowiązki informacyjne. Rozbudowaniu uległy przepisy dotyczące możliwości podzielenia konkursu na etapy.

W oddziale 4 proponuje się szczegółowiej niż ma to miejsce w przepisach dotychczasowych opisać możliwe do zastosowania procedury konkursowe. Dotychczasowe rozwiązania przewidywały zasadniczo tylko jedną procedurę konkursową wzorowaną na trybie przetargu ograniczonego. Powyższa procedura mająca uzasadnienie w pewnych typach konkursów np. na projekty architektoniczne, była nadmiernie sformalizowana w odniesieniu do innych np. na prace informatyczne. Projekt ustawy przewiduje zatem dwa rodzaje konkursu: nieograniczony i ograniczony.

Konkurs ograniczony jest procedurą dwuetapową podzieloną na etap składania wniosków o dopuszczenie do udziału w konkursie oraz etap składania prac konkursowych. Konkurs ograniczony, podobnie jak ma to miejsce dotychczas, przewiduje, że merytoryczna ocena prac konkursowych musi być poprzedzona formalną weryfikacją uczestników konkursu. Na etapie składania wniosków zamawiający będzie zatem weryfikował uczestników konkursu pod kątem obligatoryjnej przesłanki z art. 330 ust. 2 projektu ustawy, tj. posiadania uprawnień do opracowania pracy konkursowej oraz będzie mógł fakultatywnie zweryfikować tych uczestników pod kątem wymagań z art. 330 ust. 4 projektu ustawy, które mogą obejmować podstawy wykluczenia, warunki udziału w postępowaniu oraz kryteria selekcji. W przypadku konkursu ograniczonego zamawiający będzie mógł ograniczyć liczbę uczestników konkursu na podstawie jasnych i niedyskryminacyjnych kryteriów. Liczba kandydatów zaproszonych do udziału (zweryfikowanych pod względem formalnym) powinna być jednak wystarczająca do zapewnienia realnej konkurencji. Do udziału w konkursie i do składania prac konkursowych będą mogli być dopuszczeni tylko uczestnicy konkursu spełniający kryteria kwalifikacji uczestników określone w ogłoszeniu o konkursie. Możliwe do zastosowania wymagania, kryteria kwalifikacji i środki dowodowe zostały określone w art. 330 ust. 3-8 projektu ustawy. Najistotniejsze różnice względem kryteriów kwalifikacji w zamówieniach o wartościach przekraczających progi unijne dotyczą: fakultatywnego charakteru wszystkich przesłanek wykluczenia, nieobowiązywaniu reguły wstępnego wykazywania spełnienia warunków udziału w postępowaniu oraz braku podstaw do wykluczenia za pomocą oświadczeń i, konsekwentnie, brak obowiązku żądania i składania jednolitego dokumentu. Doprecyzowano także, wzorem trybu przetargu ograniczonego, jakie przesłanki formalne mogą przesądzić o niedopuszczeniu uczestnika konkursu do etapu składania prac konkursowych (przesłanki odrzucenia wniosku do udziału w konkursie określono w art. 343 ust. 3 projektu ustawy). Po zweryfikowaniu podmiotowym uczestników konkursu, zamawiający zaprasza ich do składania prac konkursowych oraz wyznacza termin na złożenie pracy konkursowej. Etap oceny prac konkursowych został opisany w przepisach w art. 345-353 ustawy. Ocena prac konkursowych różni się od oceny ofert. Po pierwsze, sąd konkursowy oceniający prace nie może mieć wiedzy, który uczestnik konkursu odpowiada za złożenie, której pracy konkursowej. Po drugie, sąd konkursowy jest autonomiczny przy dokonywaniu oceny prac. Po trzecie, uczestnicy konkursu, co do zasady, składają prace konkursowe wraz z informacjami o planowanych łącznych kosztach wykonania prac realizowanych na podstawie pracy konkursowej. Po czwarte, nie istnieje proste odwzorowanie norm dotyczących kryteriów oceny ofert na kryteria prac konkursowych. Ustawa w art. 347 ust. 2 zawiera w tym względzie własne rozwiązania, co oznacza, że zamawiający nie jest związany przepisami dotyczącymi kryteriów oceny ofert z rozdziału 4 dla zamówień o wartościach równych lub przekraczających progi unijne.

W przypadku konkursu nieograniczonego uczestnicy konkursu będą mogli składać prace konkursowe przed czynnością ich weryfikacji podmiotowej przez zamawiającego. W założeniu rozwiązanie to ma zachęcić twórców do wzięcia udziału w konkursie, nie będzie bowiem etapu weryfikacji formalnej, która poprzedza ocenę merytoryczną pracy. W procedurze uczestnicy konkursu będą składać pracę konkursowe w odpowiedzi na ogłoszenie o konkursie. Ocena prac konkursowych będzie przebiegała wg takiego samego wzorca jak w konkursie ograniczonym. Wymóg weryfikacji podmiotowej dotyczył będzie obowiązku posiadania uprawnień do złożenia pracy konkursowej, jeśli ich posiadanie jest niezbędne dla przygotowania pracy (art. 330 ust. 2 projektu ustawy). Procedura nie przewiduje możliwości postawienia innych wymagań, co oznacza, że jeżeli zamawiający zamierza dokonywać takiej weryfikacji powinien zastosować procedurę ograniczoną. Zamawiający weryfikować będzie na podstawie środka dowodowego dotyczącego posiadania uprawnień tylko uczestnika konkursu, którego praca została wskazana przez sąd konkursowy. Niepotwierdzenie posiadania uprawnień uniemożliwia otrzymanie nagrody. Obok pracy konkursowej uczestnicy konkursu składać będą zgłoszenia do udziału w konkursie, które w zamiarze mają umożliwić przyporządkowanie na stosownym etapie uczestnika konkursu do złożonej przez niego anonimowej pracy konkursowej.

Dostrzegając nieprecyzyjność niektórych przepisów dotychczasowej ustawy Pzp, przewidziano w art. 355 projektu ustawy przesłanki unieważnienia konkursu. Przypominają one niektóre przesłanki unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia, z tym że umożliwiono zamawiającemu unieważnienie konkursu także wtedy, gdy złożono tylko jeden wniosek lub tylko jedną pracę konkursową (art. 355 ust. 2 projektu ustawy).

Nowym rozwiązaniem, zachęcającym uczestników konkursu do wzięcia w nim udziału, jest także obowiązek przewidzenia przez zamawiającego zwrotu kosztów przygotowania pracy konkursowej, jeżeli unieważnienie konkursu, nastąpiło z przyczyn leżących po stronie zamawiającego (art. 355 ust. 4 projektu ustawy).

Specyfika konkursu i autorski charakter składanych prac oddziałuje także na przepisy dotyczące przechowywania prac konkursowych. Bezpośrednie stosowanie norm dotyczących archiwizacji ofert nie znajdzie tu zastosowania, w miejsce przepisów ogólnych regulacja konkursowa wprowadza normę nakazującą zamawiającemu zwrot prac konkursowych, które nie zostały nagrodzone.


stat4u